Tak, OFE nadal funkcjonują w obecnym systemie emerytalnym. Stanowią II filar po reformie wprowadzonej od 1999 roku, są zarządzane przez Powszechne Towarzystwa Emerytalne i podlegają nadzorowi państwowemu. Członkostwo jest dobrowolne i zamknięte dla nowych osób, a środki z OFE ostatecznie zasilają emeryturę wypłacaną przez ZUS.
Czy OFE istnieje w obecnym systemie emerytalnym?
OFE są stałym elementem II filaru i uzupełniają I filar ZUS. Powstały w następstwie reformy systemu po 1997 roku i zaczęły działać od 1999 roku. Są to wyspecjalizowane instytucje finansowe funkcjonujące jako osoby prawne z odrębną masą majątkową. Ich rolą jest gromadzenie oraz inwestowanie części składek emerytalnych z myślą o przyszłej wypłacie świadczeń.
Fundusze nie zostały zlikwidowane. Działają w zmienionych zasadach po reformie z 2014 roku i nadal pozostają integralnym, kapitałowym elementem całego układu emerytalnego w Polsce.
Na czym polega podział na filary i jak przepływa składka?
I filar to ZUS o charakterze repartycyjnym. II filar to OFE o charakterze kapitałowym. Składka emerytalna to łącznie 19,52 procent podstawy wymiaru. Jej część trafia do ZUS na bieżące świadczenia, a część jest ewidencjonowana i inwestowana zgodnie z wyborem ubezpieczonego.
Przepływ wygląda tak. Cała składka trafia najpierw do ZUS, który ewidencjonuje wpływy. Jeżeli członek złożył deklarację, ZUS kieruje 2,92 procent podstawy do OFE, a 4,38 procent na subkonto w ZUS. Jeżeli nie ma deklaracji, cała część finansowana kapitałowo w wysokości 7,3 procent trafia wyłącznie na subkonto ZUS. Pozostała część 12,22 procent zasila I filar ZUS.
Czym jest OFE od strony prawnej i organizacyjnej?
OFE to fundusze powołane do gromadzenia i inwestowania składek w instrumenty finansowe zgodnie z ustawowymi limitami. Środkami członków zarządzają Powszechne Towarzystwa Emerytalne. PTE inwestują aktywa i pobierają opłaty, które po 2014 roku zostały obniżone.
Nadzór nad funkcjonowaniem sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego. Aktywa funduszu są wyodrębnione z majątku zarządzającego. Zgromadzone środki nie są wypłacane w gotówce bezpośrednio z OFE. Są ujmowane w podstawie obliczenia emerytury wypłacanej przez ZUS.
Co zmieniła reforma z 2014 roku?
Reforma wprowadziła dobrowolność uczestnictwa, mechanizm suwaka bezpieczeństwa i obniżyła opłaty pobierane przez PTE. Od 2014 roku nie ma nowych zapisów do OFE. Wówczas przeniesiono 51,5 procent jednostek rozrachunkowych z OFE na subkonta w ZUS. Zmieniono też sposób przepływu części składki, określając 2,92 procent podstawy jako wpłatę do funduszu dla osób, które wybrały ten filar, oraz 4,38 procent na subkonto ZUS.
Kluczowym narzędziem stał się suwak bezpieczeństwa. Powoduje on stopniowe przekazywanie środków z OFE do ZUS na 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego, co zmniejsza ryzyko krótkoterminowych wahań tuż przed przejściem na świadczenie.
Jak działa suwak bezpieczeństwa?
Suwak rozpoczyna się na 10 lat przed osiągnięciem ustawowego wieku emerytalnego. W praktyce przyjmuje się wiek 50 lat dla kobiet i 55 lat dla mężczyzn jako moment startu mechanizmu. Od tego czasu środki są co miesiąc przekazywane z OFE na subkonto w ZUS, aż do całkowitego przeniesienia.
W końcowej fazie cała część finansowana kapitałowo w wysokości 7,3 procent podstawy jest ujmowana wyłącznie na subkoncie ZUS. Przekazywanie odbywa się systematycznie, aby minimalizować wpływ krótkookresowych zmian rynkowych na końcową wartość świadczenia.
Kto może dziś należeć do OFE?
Członkostwo w OFE jest dobrowolne, lecz od 2014 roku nie ma możliwości dołączenia nowych osób. Uczestnikami są wyłącznie osoby, które były członkami wcześniej. Grupa ta obejmuje między innymi ubezpieczonych urodzonych po 1968 roku, którzy rozpoczęli aktywność zawodową przed zmianą przepisów.
Osoby, które nie należą do OFE, mają ewidencjonowaną całą część finansowaną kapitałowo na subkoncie ZUS. Status członkowski nie wpływa na obowiązek opłacania łącznej składki 19,52 procent, a jedynie na to, jak jest dzielona i gdzie księgowana.
Ile wynosi składka do OFE i gdzie trafia reszta?
Całkowita składka emerytalna to 19,52 procent podstawy. Jeżeli ubezpieczony wybrał OFE, do funduszu trafia 2,92 procent, a 4,38 procent jest dopisywane na subkonto ZUS. Jeżeli nie wybrał funduszu, pełne 7,3 procent jest kierowane na subkonto ZUS. Pozostałe 12,22 procent zasila I filar i jest przeznaczone na bieżące emerytury wypłacane przez ZUS.
Mechanizm podziału realizuje ZUS. Składka wpływa do ZUS, jest ewidencjonowana na koncie ubezpieczonego, a następnie kierowana zgodnie z deklaracją do OFE oraz na subkonto, albo wyłącznie na subkonto, gdy brak deklaracji.
Jak środki z OFE wpływają na wysokość emerytury?
Środki zgromadzone w OFE nie są wypłacane bezpośrednio przez fundusz. Z uwagi na suwak bezpieczeństwa całość zostaje przekazana do ZUS w okresie 10 lat przed emeryturą. W efekcie są one wliczane do podstawy obliczenia świadczenia emerytalnego wypłacanego przez ZUS.
II filar pełni funkcję uzupełniającą względem I filaru. Kapitał zgromadzony w OFE i na subkoncie ZUS składa się na łączną podstawę, która decyduje o wysokości emerytury obliczanej i wypłacanej przez ZUS.
Jakie są aktualne trendy i możliwe kierunki zmian?
Po 2014 roku utrzymano dobrowolność i zamknięty charakter członkostwa w OFE. Trwa nadzór KNF nad działalnością funduszy i PTE. W debacie systemowej znajduje się koncepcja przekształcenia OFE w specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte. Celem takiego kierunku jest dalsze uporządkowanie architektury kapitałowej części systemu i dostosowanie jej do standardów rynku funduszy inwestycyjnych.
Niezmiennie obowiązuje suwak bezpieczeństwa oraz konstrukcja podziału składki, w której 2,92 procent trafia do OFE wyłącznie u wcześniej zapisanych członków, a 4,38 procent lub pełne 7,3 procent jest ewidencjonowane na subkoncie ZUS w zależności od statusu uczestnictwa.
Dlaczego OFE uzupełnia ZUS?
I filar ZUS ma charakter repartycyjny i opiera się na bieżącym finansowaniu świadczeń ze składek pracujących. II filar, czyli OFE, jest kapitałowy i opiera się na długoterminowym gromadzeniu aktywów oraz ich inwestowaniu w dozwolone instrumenty finansowe. Taka konstrukcja łączy dwa mechanizmy finansowania przyszłych emerytur w jednym systemie.
Uzupełniająca rola II filaru oznacza, że składki członków są inwestowane przez PTE z zachowaniem ustawowych limitów, a następnie uwzględniane w kalkulacji świadczenia przez ZUS, po uprzednim przeniesieniu zgodnie z zasadą suwaka.
Podsumowanie
OFE istnieją i są częścią II filaru w obecnym systemie emerytalnym. Członkostwo jest dobrowolne i zamknięte dla nowych osób od 2014 roku. Składka 19,52 procent dzieli się między ZUS i część finansowaną kapitałowo, z której 2,92 procent może trafiać do OFE u wcześniej zapisanych członków, a 4,38 procent lub całość 7,3 procent trafia na subkonto ZUS. Reforma 2014 roku wprowadziła suwak bezpieczeństwa, przeniosła 51,5 procent jednostek rozrachunkowych z OFE do ZUS i obniżyła opłaty PTE. Środki zgromadzone w funduszach są inwestowane z zachowaniem limitów, podlegają nadzorowi KNF i ostatecznie zwiększają podstawę emerytury wypłacanej przez ZUS. Wśród omawianych dalej rozwiązań znajduje się przekształcenie OFE w specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte.
Zarobasy.pl to portal, który przekształca marzenia o finansowej niezależności w konkretne plany działania. Łączymy sprawdzone metody zarabiania z nowoczesnymi możliwościami, dostarczając czytelnikom praktyczną wiedzę zweryfikowaną przez zespół doświadczonych praktyków.