Program pierwsze mieszkanie czy na dom można wykorzystać do budowy domu?

Program Pierwsze Mieszkanie umożliwia wykorzystanie wsparcia zarówno na zakup mieszkania, jak i na budowę domu, jednak dostępność tego rozwiązania podlega ściśle określonym warunkom i limitom. Już od 2025 roku osoby bez własnej nieruchomości mogą ubiegać się o dopłaty do kredytów także w przypadku prowadzenia budowy domu metodą gospodarczą, z zachowaniem obowiązujących progów cenowych oraz ograniczeń dotyczących metrażu i dochodu[1][2][3].

Najważniejsze założenia programu Pierwsze Mieszkanie

Głównym celem programu Pierwsze Mieszkanie jest wsparcie osób, które nie posiadają własnej nieruchomości w zakupie pierwszego mieszkania lub domu. Program dedykowany jest osobom do 45 roku życia, a próg dochodowy wynosi maksymalnie 120 tys. zł brutto rocznie. Wyjątki od tych kryteriów przewidziano dla rodzin wielodzietnych oraz osób niepełnosprawnych, którym przysługuje dodatkowe pierwszeństwo w przyznawaniu wsparcia[1][3][6].

Wsparcie polega na dopłatach do rat kredytu hipotecznego oraz gwarancji wkładu własnego do 20% wartości nieruchomości realizowanej przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), co w praktyce pozwala na zaciągnięcie kredytu nawet przy braku wymaganych środków na rozpoczęcie inwestycji. Oprocentowanie w ramach programu zostało ustalone na 1,5%, a limit wartości kredytu to 500 tys. zł, który w przypadku osób z dzieckiem lub małżonkiem może wzrosnąć do 600 tys. zł. Program uwzględnia także limity powierzchni nabywanej nieruchomości, które są różnicowane według liczby dzieci — przykładowo, dla rodziny z dwojgiem dzieci limit wynosi 50 m², a w przypadku pięciorga i więcej dzieci nie obowiązuje żaden limit[2][5][6].

Czy środki z programu można przeznaczyć na budowę domu?

Program Pierwsze Mieszkanie oraz jego odpowiedniki, takie jak „Pierwsze Klucze”, jasno wskazują, że możliwe jest wykorzystanie wsparcia na budowę domu metodą gospodarczą. Oznacza to, że środki można przeznaczyć nie tylko na zakup mieszkania na rynku wtórnym czy pierwotnym, ale także na realizację własnej inwestycji budowlanej w systemie gospodarczym[1][2].

Należy jednak uwzględnić restrykcje cenowe obowiązujące w programie. Dla większości miejscowości limit ustalono na poziomie 10 000 zł/m², natomiast w dużych aglomeracjach miejsko-wojewódzkich jest to 11 000 zł/m². Limity cenowe oraz limity powierzchni są regularnie aktualizowane i mogą być dodatkowo modyfikowane przez gminy. Istotne jest również, że środki nie mogą być wykorzystane przez deweloperów realizujących inwestycje na rynku pierwotnym (poza TBS/SIM) — program premiuje budowę własnego domu lub zakup mieszkania od wtórnych właścicieli[2][3].

Aby skorzystać ze wsparcia przy budowie domu, należy wnioskować o kredyt z dopłatą u banku współpracującego z BGK. Bank przeprowadza weryfikację zdolności kredytowej, a po pozytywnym rozpatrzeniu BGK udziela gwarancji na wkład własny do wysokości 20%. Liczba wniosków rozpatrywanych jest ograniczona — maksymalnie 10 000 kwartalnie. Kredyty w ramach programu mają być dostępne do końca 2030 roku, a budowa nowych lokali, w tym budynków jednorodzinnych, wpisuje się w rządowy plan zwiększenia zasobu mieszkaniowego w Polsce[2][3][6].

Warunki skorzystania z programu w przypadku budowy domu

Pierwszym i najważniejszym warunkiem uczestnictwa w programie Pierwsze Mieszkanie w kontekście budowy domu jest brak własności innej nieruchomości mieszkaniowej. Wyjątki dotyczą rodzin z dziećmi posiadających bardzo małe mieszkania — wówczas mogą skorzystać ze wsparcia na powiększenie metrażu. Niezmiennie obowiązuje limit wieku (45 lat, chyba że osoby spełniają kryteria wyjątkowe) oraz dochodu (120 tys. zł brutto rocznie)[2][5][6].

Szczególną cechą programu są limity dotyczące metrażu oraz cen, które muszą być spełnione zarówno dla zakupu jak i dla budowy nowego domu. Limity te mają na celu zapewnienie dostępności mieszkań i domów dla przeciętnych gospodarstw domowych i zapobiegają wykorzystaniu programu do inwestycji o charakterze komercyjnym. Budowa domu możliwa jest wyłącznie metodą gospodarczą, tj. przez osobistą realizację inwestycji, a kwoty wsparcia zawsze muszą mieścić się w corocznie ustalanych granicach ceny za 1 metr kwadratowy. Dodatkowe wsparcie przewidziano dla osób z niepełnosprawnościami — na modernizację, dostosowanie domu oraz instalację wind, a także priorytety rozpatrywania wniosków[2][3][6].

Znaczenie programu Pierwsze Mieszkanie dla rynku domów jednorodzinnych

Rządowy program Pierwsze Mieszkanie od 2025 roku stanowi istotne narzędzie do poprawy dostępności mieszkań i domów dla młodych Polaków oraz rodzin, które dopiero rozpoczynają budowę swojego majątku mieszkaniowego. Uwzględnianie budowy domów jednorodzinnych we wsparciu finansowym oraz konkretne limity przyczyniają się do zrównoważenia rynku mieszkaniowego poprzez możliwość realizacji inwestycji poza dużymi aglomeracjami, gdzie zakup mieszkania nie jest możliwy lub jest ekonomicznie nieuzasadniony[1][2][3].

Według rządowych założeń, już w 2025 roku planowana liczba nowych lokali objętych wsparciem wynosi od 8 000 do 15 000, a dofinansowanie na budownictwo społeczne (TBS/SIM) opiewa na sumę 2,5 mld zł. Docelowo ma powstawać rocznie nawet 40 000 nowych mieszkań i domów, co powinno wyraźnie zwiększyć dostępność dla beneficjentów programu. Uwzględnienie budownictwa gospodarczego w programie ma kluczowe znaczenie dla zniwelowania różnic w zamożności i możliwościach mieszkaniowych pomiędzy różnymi regionami kraju[1][2].

Podsumowanie: Czy Pierwsze Mieszkanie można wykorzystać do budowy domu?

Środki udostępniane w ramach programu Pierwsze Mieszkanie można — pod warunkiem spełnienia określonych w regulaminie kryteriów — przeznaczyć na budowę domu metodą gospodarczą, a więc nie tylko na zakup mieszkania z rynku wtórnego lub pierwotnego. Ograniczeniami są tutaj limity cenowe za m², limity powierzchni i wielkości kredytu, a także wymóg przeznaczenia wsparcia wyłącznie na realizację własnej inwestycji mieszkaniowej, z wyłączeniem deweloperów komercyjnych. Wnioskowanie przebiega przez banki współpracujące z BGK i jest limitowane liczbą przyjmowanych zgłoszeń kwartalnie. Program, poza dopłatami i gwarancją wkładu własnego, oferuje szereg udogodnień dla rodzin wielodzietnych oraz osób o specjalnych potrzebach mieszkaniowych[1][2][3][6].

Źródła:

• [1] https://www.totalmoney.pl/artykuly/program-pierwsze-klucze
• [2] https://www.lendi.pl/blog/program-rzadowy-pierwsze-klucze/
• [3] https://www.gov.pl/web/mieszkanie-dla-ciebie/program-pierwsze-mieszkanie
• [5] https://folwarkdeweloper.pl/mieszkanie-bez-wkladu-wlasnego-od-kiedy-dla-kogo-i-na-jakich-zasadach/
• [6] https://edinvest.pl/finanse/nowy-program-mieszkaniowy-w-2025-roku-co-warto-wiedziec/